جوان آنلاین:درحالی که ترامپ از ارائه هرگونه امتیاز مالی برای تسهیل مسیر یک توافق احتمالی خودداری میکند، ایران مطالبات اعلامشده خود تأکید دارد. اظهارات غریبآبادی درباره لزوم تأمین منافع ملی و آزادسازی دستکم ۵۰ درصد از داراییهای بلوکهشده بهعنوان شرط امضای یادداشت تفاهم نشان میدهد تهران پیش از دریافت تضمینهای مشخص، از مواضع اختلافی خود با واشینگتن عقبنشینی نخواهد کرد. با این وجود، ترامپ و برخی رسانهها همچنان از مثبت بودن روند گفتوگوها سخن میگویند.
هرچند دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا بهطور پیوسته از نزدیک بودن دستیابی به توافق با ایران سخن میگوید، اما از نگاه مقامات تهران، اصرار واشینگتن بر سیاستهای حداکثری و جاهطلبانه، چشمانداز پیشرفت در مذاکرات را با ابهام مواجه کرده و مانع ایجاد گشایش واقعی در روند گفتوگوها خواهد شد.
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت خارجه ایران روز پنجشنبه اعلام کرد تهران اصرار دارد ۵۰ درصد از داراییهای مسدودشدهاش بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم احتمالی با واشینگتن، آزاد و در اختیار جمهوری اسلامی قرار گیرد. غریبآبادی در گفتوگو با خبرگزاری مهر، با اشاره به روند مذاکرات گفت: «آزادسازی پولهای مسدودشده ایران یکی از موضوعات مهم و کلیدی برای تهران است.» غریبآبادی همچنین اظهار داشت مابقی این داراییها نیز باید پس از یک دوره زمانی معقول آزاد شود؛ دورهای که از نگاه ایران نباید بیش از یک تا دو ماه به طول بینجامد.
پیش از این، رسانهها و منابع رسمی نزدیک به مذاکرات، داراییهای مسدودشده در بانکهای خارج از کشور را یکی از مسائل محوری مذاکرات توصیف کرده بودند. غریبآبادی با تأکید بر اینکه ایران متکی به اقتدار، مردم و حمایت مردمی خود است، اظهار کرد: «جمهوری اسلامی ایران کشوری مستقل است و هر آنچه را که در راستای منافع خود تشخیص دهد، همان تصمیم را اتخاذ میکند و منتظر چراغ سبز هیچ کشوری نمیماند. بنابراین، تا زمانی که منافع ملی ایران به طور کامل تضمین نشود، هیچ تفاهمی امضا نخواهد شد.» این دیپلمات ارشد ایرانی درباره آخرین وضعیت مذاکرات میان ایران و امریکا نیز اظهار کرد: «مادامی که ایران به این نتیجه نرسد که تفاهم، تمامی دغدغهها و نگرانیهای آن را برطرف میکند و منافع ملی ما به طور کامل تضمین میشود، طبیعتاً هیچ تفاهمی امضا نخواهد شد. این موضوع را میتوان به ضرس قاطع مورد تأکید قرار داد.»
ایران آزادسازی داراییهای بلوکهشده را بهعنوان پیششرط ورود به مذاکرات و امضای توافق احتمالی با واشینگتن مطرح کرده، اما در مقابل، مقامات کاخ سفید با وجود ادعای تمایل به دستیابی به تفاهم، همچنان از برداشتن موانع اصلی این توافق خودداری میکنند.
اظهارات غریبآبادی درحالی است که سیانان به نقل از منابع آگاه گزارش داد که ترامپ به مشاورانش گفته هیچ توافقی را امضا نخواهد کرد که در آن امریکا مستقیماً به ایران پول پرداخت کند. بر اساس این گزارش، ترامپ تنها به دنبال توافقی است که به نفع خود باشد و قرار نیست در قبال امتیازاتی که از ایران طلب کرده، حقوق برحق ایران را پرداخت کند. این منابع اعلام کردهاند که توجیه ترامپ برای چنین اقدامی این است که به شدت نسبت به مقایسههای احتمالی با توافق دولت باراک اوباما حساس است.
ترامپ بارها از دولت اوباما به دلیل آنچه که آزاد کردن حدود ۷/۱ میلیارد دلار از داراییهای ایران بود، انتقاد کرده است و هماکنون طبق گزارش سیانان، برخی منابع مدعی هستند که ایران درخواست کرده که در توافق اولیه، میبایست ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران آزاد شود. کاخ سفید اصرار دارد که ایران تا زمانی که ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را کنار نگذارد، هیچ تسهیل مالی دریافت نخواهد کرد و برای بیان این خط قرمز، از عبارت «تا غبار هستهای پاک نشود، دلاری در کار نیست» استفاده میکند.
بنابراین، مادامی که واشینگتن بر مطالبات گسترده و جاهطلبانه خود پافشاری میکند، نمیتوان انتظار داشت توافقی میان دو طرف برای توقف تنشها یا حل موضوعات کلیدی مورد اختلاف از جمله پرونده اورانیوم غنیشده و وضعیت تنگه هرمز به امضا برسد. ترامپ تصور میکند که با اعمال محاصره دریایی و تهدید بازگشت به جنگ میتواند مقامات تهران را به پذیرش امتیازهای بیشتر وادار کند، اما تجربه گذشته نشان داده که با افزایش فشارها و تهدیدها، رویکرد ایران نیز سختتر شده و تمایل آن به پافشاری بر تأمین منافع ملی خود تقویت میشود.
توافق در مرحله نهایی؟
با اینکه از اظهارات مقامات ایرانی و امریکایی نشانههای روشنی از نزدیک بودن توافق به چشم نمیخورد، اما نورالدین الدغیر، خبرنگار الجزیره در تهران، دیروز مدعی شد که یادداشت تفاهم در مرحله نهایی خود قرار دارد و در انتظار موضع نهایی، چه مثبت و چه منفی است. تاکنون در تهران تصمیم نهایی اتخاذ نشده و واشینگتن در حال انتظار است. ترامپ نیز در مصاحبه با «نیویورک پست» برای چندمین بار با طرح این ادعا که مذاکره با ایران خوب پیش میرود، برای دیدار با رهبر معظم انقلاب ابراز تمایل کرد. ترامپ هم پیشتر ادعا کرده بود که احتمالاً این هفته توافق احتمالی با ایران اعلام شود.
در همین رابطه، کاخ سفید روز جمعه در بیانیهای اعلام کرد: «استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیسجمهور امریکا به همراه آن اسکاروگیما، سفیر امریکا در عمان، در مسقط با سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران گفتوگوهایی انجام دادند؛ این مذاکرات با میزبانی سید بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان برگزار شد. این گفتوگوها بسیار مثبت و سازنده بودند و ایالات متحده عمیقاً از سلطنت عمان بابت حمایت از این ابتکار قدردانی میکند. فرستاده ویژه ویتکاف به عراقچی تأکید کرد که از سوی رئیسجمهور ترامپ مأموریت دارد در صورت امکان، اختلافات میان دو کشور را از طریق گفتوگو و دیپلماسی حلوفصل کند.» این اولین دور گفتوگوهای غیرمستقیم دو طرف پس از شکست مذاکرات در اسلامآباد است و آنگونه که برخی ناظران پیشبینی میکنند، احتمالاً ترامپ پیش از آغاز جام جهانی فوتبال، یادداشت تفاهم اولیه با تهران را امضا کند.
